Dunajec 3 Regiony
Łącko - Szczawnica - Leśnica

Park Dolny w Szczawnicy to zielone płuca miasta. Istnieje tu już od ponad 160 lat, łącząc przyrodę z historią polskiego lecznictwa zdrojowego.

Historia i rozwój Parku Dolnego

Park Dolny powstał w latach 1861–1868 jako efekt starań Józefa Szalaya, wizjonera, który przekształcił wioskę Szczawnicę w renomowane uzdrowisko. Szalay zdawał sobie sprawę, jak wielkich nakładów finansowych wymaga rozbudowa uzdrowiska i utworzenie drugiego centrum leczniczego w pobliżu źródeł mineralnych: Szymona, Anieli i Wandy.

Z tego powodu w 1860 roku wydzierżawił na 50 lat około 10 hektarów terenu, obejmującego wspomniane źródła, nowo powstałej spółce Zdrojowiska Krajowe. Dzięki temu możliwa była budowa pierwszych obiektów sanatoryjnych wokół i na terenie dzisiejszego Parku Dolnego.

Prawdziwy rozkwit Parku Dolnego przypadł na okres, gdy właścicielem został Adam Stadnicki. W roku 1910 kupił tzw. Dolny Zakład, obejmujący także teren parku. Właśnie wtedy Szczawnica zyskała status jednego z najważniejszych uzdrowisk w monarchii austro-węgierskiej, a sam park przeszedł gruntowną modernizację.

Po II wojnie światowej Park Dolny stopniowo popadał w ruinę. Część obiektów została zniszczona, a inne poddawano jedynie doraźnym remontom. Nie prowadzono też planowej opieki nad roślinnością parkową.

Główne atrakcje i zabytki Parku

Współczesny Park Dolny, odnowiony w 2012 roku, ma przemyślany podział na cztery strefy. Przy wejściu znajduje się strefa ciszy z charakterystyczną altaną muzyczną.

W centralnej części parku znajduje się malowniczy staw, po którego tafli pływają ryby i kaczki, obok którego urządzono niewielki ogród botaniczny pełen różnorodnych roślin.

Trzecia strefa to naturalne arboretum, gdzie rosną drzewa i krzewy kilkunastu różnych gatunków. Kolejna część parku to miejsce doskonałe dla rodzin z dziećmi. Przygotowano tu nowoczesny plac zabaw.

Kaplica Matki Bożej Częstochowskiej

Zabytkowa kaplica z roku 1867, która pierwotnie służyła jako pijalnia wody „Helena”, znajduje się tuż nad parkiem, przy ulicy Park Dolny. To drugi, po kaplicy zdrojowej, obiekt sakralny w Szczawnicy wybudowany na prośbę kuracjuszy.

Grota Zyblikiewicza

Nietypowy pomnik z 1890 roku, został wybudowany z kamienia polnego w południowej części parku. Powstał jako miejsce upamiętniające Mikołaja Zyblikiewicza, marszałka Sejmu Galicyjskiego i prezydenta Krakowa, którego działania doprowadziły do ukończenia Drogi Pienińskiej, słynnego traktu wzdłuż przełomu Dunajca ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru na Słowacji.

Wewnątrz groty znajduje się brązowa tablica pamiątkowa z profilem prezydenta. Autorem reliefu był Józef Hakowski jeden z najwybitniejszych polskich i europejskich rzeźbiarzy oraz cyzelerów XIX wieku. W ostatnich latach życia artysta mieszkał w Krościenku nad Dunajcem, oddalonym o 10 kilometrów od Szczawnicy.

Pomnikowe lipy – żywe zabytki przyrody

W Parku Dolnym znajdują się trzy oficjalnie zarejestrowane pomniki przyrody, Są to lipy o imponujących rozmiarach i znaczeniu ekologicznym.

Główny okaz to lipa drobnolistna złożona z 13 zrośniętych pni, osiągająca 30 metrów wysokości i licząca w obwodzie 402 centymetry. Ten fenomen botaniczny powstał prawdopodobnie z kilku drzew rosnących obok siebie, które z biegiem lat zrosły się w jedno.

Pozostałe pomniki przyrody to lipa szerokolistna, wysoka na 26 metrów oraz lipa drobnolistna mierząca 25 metrów. Ze względu na wiek przekraczający 150 lat, stanowią one siedlisko dla licznych gatunków owadów, ptaków i porostów.

Zabytkowe altany

Altana muzyczna, położona w przedniej części parku, została wzniesiona około 1927 roku w stylu zakopiańskim. W okresie międzywojennym, w tzw. złotych latach uzdrowiska, trzy razy w tygodniu, w godzinach popołudniowych, koncertowała tu orkiestra zdrojowa.

Altana widokowa, znajdująca się nad stawem, stanowi wierną rekonstrukcję drewnianej altany wybudowanej w roku 1911 jako pijalnia wody „Wanda”. Obiekt zbudowano na planie krzyża, w charakterystycznym dla Szczawnicy stylu zdrojowym.

Źródła mineralne

Tuż obok parku znajdują się dwa ogólnodostępne ujęcia wody mineralnej „Helena” przy ulicy Górny Park i „Szymon” przy ulicy Głównej.

Spacerując po parku, nie sposób nie poczuć ducha minionych epok, kiedy Szczawnica zaczynała stawać się perłą europejskich uzdrowisk.